روکش پوششی به شکل دندان است که روی دندان تخریب شده قرار می گیرد تا ظاهر و عملکرد دندان را دوباره به آن بازگرداند. در چه مواردی استفاده از روکش لازم است؟ 1. حفاظت از یک دندان ضعیف و یا دندانی که درمان ریشه شده است جهت جلوگیری از شکستن دندان در آینده
2. برای ترمیم دندان شکسته شده یا دندانی که به شدت تخریب شده است.
3. برای پوشش دادن و حفاظت از دندانی که پرکردگی های وسیع دارد و مقدار زیادی از بافت اصلی دندان از بین رفته است.
4. برای نگه داشتن بریج دندانی در محل صحیح
5. جهت پوشش دندانی که شکل طبیعی و زیبا ندارد و یا شدیدا دچار تغییر رنگ شده است.
6. برای پوشش ایمپلنت
7. جهت بهبود بخشیدن وضعیت زیبایی در دندانپزشکی کودکان روکش بر روی دندان شیری به دلایل زیر قرا داده می شود: – دندانی که در اثر پوسیدگی آنقدر تخریب شده است که دیگر نمی توان با پر کردن آنرا ترمیم کرد.
– حفاظت از دندان کودکی که در معرض خطر بالای پوسیدگی قرار دارد به خصوص زمانی که کودک بهداشت دهان و دندان خوبی ندارد.
– کاهش دادن دفعات بیهوشی عمومی برای کودکانی که به دلیل سن، مشکلات رفتاری و یا بیماری های خاص قادر به همکاری هنگام انجام اعمال دندانپزشکی نیستند.
در این گونه موارد در دندانپزشکی پیشگیری از روکش های فلزی ضد زنگ استفاده می شود. چند نوع روکش وجود دارد؟ روکش های دائمی از جنس استیل ضد زنگ، تمام فلز ( مثل طلا و سایر آلیاژها)، پرسلن، تمام رزینی و یا تمام سرامیکی – روکش استیل ضد زنگ: روکش پیش ساخته ای است که بر روی دندان های دائمی به صورت موقت استفاده می شود. این روکش تا زمانی که روکش دائمی ساخته و آماده شود از دندان یا پر کردگی محافظت می کند. در کودکان این روکش بر روی دندان شیری قرار می گیرد و به طور کامل دندان را پوشش می دهد تا از به وجود آمدن پوسیدگی جلوگیری کند. زمانی که دندان دائمی رویش پیدا می کند، روکش به طور طبیعی می افتد.
– روکش فلزی که از آلیاژ طلا و یا سایر آلیاژ ها به طور مثال پالادیوم ساخته می شود.
در مقایسه با سایر روکش ها هنگام استفاده از روکش فلزی مقدار کمتری از نسج دندان احتیاج به برداشتن دارد. روکش های فلزی در برابر فشارهای ناشی از گاز زدن و یا جویدن بسیار مقاوم هستند. همچنین روکش های فلزی به ندرت دچار شکستگی و یا ترک می شوند.
روکش فلزی انتخاب خوبی برای دندان های خلفی که در دید نیستند، می باشد.
– روکش پرسلنی: از نظر ظاهر کاملا شبیه به یک دندان طبیعی هستند. گاهی هنگام استفاده از این روکش ها به ویژه زمانی که بیمار دچار تحلیل لثه نیز شده باشد، یک خط تیره به خصوص در اطراف لثه به وجود می آید. روکش پرسلن می تواند انتخاب خوبی برای دندان های قدامی یا خلفی باشد.
– روکش تمام رزینی از قیمت پایین تری نسبت به سایر روکش ها برخوردار هستند به مرور زمان تخریب می شوند و نسبت به روکش های پرسلنی بیشتر مستعد شکستن هستند.
– روکش های تمام سرامیک یا تمام پرسلن نسبت به بقیه انواع روکش تطابق رنگ بیشتری با دندان های طبیعی دارند و برای افرادی که به مواد فلزی حساسیت دارند مناسب است. با وجود این به اندازه روکش های پرسلن مقاوم نیستند. روکش های تمام سرامیکی گزینه خوبی برای دندان های قدامی هستند.
– روکش موقت : روکش های موقت قابل ساخته شدن در مطب دندانپزشکی هستند و به عنوان ترمیم موقت استفاده می شود تا زمانی که روکش دائمی در لابراتوار آماده شود. مراحل آماده سازی دندان برای گذاشتن روکش چیست؟ آماده سازی دندان برای گذاشتن روکش احتیاج به دو جلسه ملاقات دندانپزشکی دارد. اولین قدم بررسی کردن دندان و آماده سازی آن و جلسه دوم قرار دادن روکش دائمی است. جلسه اول: – بررسی عکس رادیوگرافی برای بررسی وضعیت تاج و ریشه و استخوان اطراف
– اگر دندان دچار پوسیدگی شدید و یا خطر التهاب و عفونت باشد، درمان ریشه انجام می شود.
– در مرحله بعد قسمت هایی از سطح جونده و یا اطراف دندان به دلیل آماده سازی برای قرار گرفتن روکش تراشیده می شود و یا اگر در اثر ضربه یا پوسیدگی قسمت زیادی از دندان از بین رفته باشد، دندانپزشک آن قسمت را ترمیم می کند.
– انجام قالب گیری
– نمونه برای لابراتوار فرستاده می شود
– گذاشتن روکش موقت جلسه دوم: – روکش موقت برداشته می شود
– اندازه و رنگ روکش دائمی بررسی می شود
– روکش دائمی چسبانده می شود چگونه باید از روکش دندانی مراقبت کرد؟ زمانی که به خصوص روکش موقت دارید: – از جویدن غذاهای سفت و چسبناک که باعث افتادن روکش می شوند، پرهیز کنید
– از قمستی از دهان که روکش موقت دارد، کمتر برای جویدن استفاده کنید
– از دندانپزشک خود بخواهید نحوه صحیح استفاده از نخ دندان برای روکش را به شما آموزش دهد. روکش های اینله و اونله ( ۳/۴ تاج ) چه هستند؟ روکش های اونله و اینله تکنیک های متفاوت روکش های دندانی هستند. تفاوت بین این روکش ها و روکش هایی که قبلا در مورد آنها صحبت کردیم در مقدار پوشانندگی دندان زیرین است.
روکش های سنتی کل دندان را می پوشانند در حالی که این روکش ها مقدار کمی از دندان را پوشش می دهند. روکش ها چقدر دوام می آورند؟ به طور متوسط روکش ها بین ۵ تا ۱۵ سال در دهان باقی می مانند. هر چه شما بهداشت دهان و دندان خود را بهتر رعایت کنید و عادت های بد دهانی مانند دندان قروچه، به هم زدن شدید دندان ها، جویدن یخ، جویدن ناخن ها و … را ترک کنید، روکش مدت زمان بیشتری در دهان می ماند. آیا روکش احتیاج به مراقبت ویژه ای دارد؟ به خاطر داشته باشید که اگر دندانی به وسیله روکش پوشش داده شد، به این معنا نیست که دیگر دچار پوسیدگی و یا بیماری لثه نمی شود. بنابراین به مسواک زدن و استفاده از نخ دندان ادامه دهید به خصوص اطراف ناحیه ای که روکش با لثه برخورد می کند احتیاج به مراقبت ویژه ای دارد. استفاده از دهان شویه های آنتی باکتریال هم می تواند بسیار مفید باشد.
ارتودنسی یکی از شاخه های دندانپزشکی است که محل قرارگرفتن دندان ها وفک ها را تصحیح میکند. بهداشت دندانهایی که در جای مناسب قرار نگرفته اند بسیار سخت تر است و ریسک از دست دادن زود هنگام دندان ها و بیماری های لثه وجود دارد . به دلیل فشار مضاعف بر روی عضله های جونده ممکن است بیمار دچار سردرد و گردن درد شود.
از مزایای درمان ارتودنسی ،بهداشت بهترو راحت تر دندانها و ظاهری زیباتر است .
چگونه بفهمیم به درمان ارتودنسی نیاز داریم ؟ فقط دندانپزشک شما میتواند در این باره نظر قطعی دهد.بر اساس جمع آوری داده ها که شامل دانستن تاریخچه کامل درمان های دندانپزشکی ، معاینات کلینیکی ، عکس های رادیوگرافی و حتی ساختن یک مدل از دندانهای بیمار، ارتودنتیست می تواند تصمیم بگیرد که شما به درمان ارتودنسی نیاز دارید یا خیر. اگر شما یکی از موارد زیر را در خود میبینید ممکن است نیاز به درمان ارتودنسی داشته باشید. ۱. هنگامی که دندان های فک بالا بسیار جلوتر از دندانهای فک پایین باشند.
۲. هنگامی که دندانهای فک پایین جلو تر از دندانهای فک بالا باشند.
۳.هنگامی که در حالت بسته دندانهای دو فک کاملا مماس با هم قرار بگیرند.
۴. هنگامی که دندانهای عقبی روی هم هستند بین دندانهای جلویی فاصله وجود داشته باشد.
۵.هنگامی که خط مرکزی بین دندانهای قدامی بالا کاملا روی خط مرکزی دندانهای فک پایین قرار نگیرند.
۶.وجود فاصله بین دندانها که در نتیجه نبود بعضی از دندانها و یا رشد نکردن آن ها میباشد.
۷.هنگامی که فضای کافی برای قرارگیری مرتب دندانها وجود نداشته باشد و دندانها با چرخش روی هم قرارگیرند. درمان ارتودنسی چگونه انجام میشود؟ روشها ی درمانی مختلفی وجود دارد: ارتودنسی ثابت و یا ارتودنسی متحرک که به حرکت دندانها وتغییر مسیر رویش فک ها و دندانها کمک میکند. این روش ها عموما با افزایش فشار روی دندانها و فک ها انجام میشوند.بسته به نوع مشکل شما ارتودنتیست تشخیص میدهد کدام نوع درمان موثرتر است. زمان ارتودنسی اگر به تصاویر سالهای گذشته توجه کنید اکثر نوجوانها در دبیرستان دارای ارتودنسی ثابت بودند در حالی که اکنون کمتر در این سنین انجام میشود. امروزه کودکان ارتودنسی را از سنین پایین تر شروع میکنند. بعضی بیماران با مشکلات خاص درمان را از سن ۷ سالگی و یا زودتر آغاز میکنند.
انجمن ارتودنسی آمریکا پیشنهاد میکند که کودکان در سن ۷ سالگی مشاوره ارتودنسی بگیرند. از زمانی که اولین دندانهای دایمی رویش پیدا میکنند (حدود ۶ سالگی) ممکن است مشکلات ارتودنسی نمایان شوند. به دلیل این که استخوانها همچنان در حال رشد هستند زمان مناسبتری برای آغاز درمان میباشد.
ارتودنسی ثابت امروزه به نسبت قدیم ساده تر شده ولی هنوزمدتی طول میکشد تا بتوانید به ان عادت کنید . غذا ممکن است دور براکت ها و سیم ها جمع شود در نتیجه مسوا ک زدن و نخ کشیدن به زمان بیشتری نیاز دارد . بعد از هر جلسه درمان دندان ها ممکن است کمی دردناک شوند که با استفاده از یک مسکن ضعیف درد بر طرف میشود. بهداشت دهان و دندان در طول درمان ارتودنسی: ” پوسیدگی دندان در حین درمان ارتودنسی بسیار شایع است “ استفاده مداوم و صحیح از مسواک و نخ دندان قبل و همینطور بعد از شروع درمان ارتودنسی از اهمیت بالایی برخوردار است.
سیم های ارتودنسی به راحتی مواد غذایی را در خود گیر می اندازند و باعث تشکیل پلاک می شوند که اگر این پلاک برداشته نشود، باعث افزایش خطر ابتلا به بیماری های لثه و پوسیدگی و همچنین بوی بد دهان می شود.
استفاده از مسواک با موهای نرم (soft) توصیه می شود زیرا موهای مسواک نرم به راحتی می توانند به اطراف براکت ها و زیر سیم ها نفوذ کنند و آسیبی به لثه ها وارد نکنند.
مسواک های مخصوص بیماران ارتودنسی در انواع مختلفی نیز وجود دارند که در صورت تمایل می توانید از آنها استفاده کنید. از دندانپزشک خود بخواهید نحوه استفاده از این گونه مسواک ها را به شما آموزش دهد. به خاطر داشته باشید که مسواک زدن باید آهسته و با دقت صورت بگیرد و تمام قسمت های دندان ( بیرون و داخل ) کامل تمییز شود. آیا استفاده از مسواک برقی برای براکت ها مشکلی ایجاد می کند؟ خیر. اما هنگام استفاده باید مراقب باشید که قسمت پلاستیکی پشت مسواک با براکت ها و سیم های روی دندان برخورد نکند زیرا ممکن است در اثر برخورد به آنها آسیب وارد شود. همچنین روی درجه متوسط تنظیم شود تا باعث کنده شدن و یا شکستن براکت نشوند.
توصیه می شود که حداقل ۳ بار در روز بلافاصله بعد از صرف وعده غذایی مسواک بزنید و اگر امکان مسواک زدن را بلافاصله بعد از غذا ندارید، حداقل دهانتان را با آب شست و شو دهید.
همینطور حداقل یکبار در روز از نخ دندان استفاده کنید. شاید به نظر برسد چون سیم ارتودنسی در دهانتان است، نمی توانید نخ دندان را به خوبی بین دندان ها ببرید اما در حقیقت می توانید و باید این کار را انجام دهید. علاوه بر مسواک، نخ دندان های مختلفی هم مخصوص بیماران ارتودنسی به بازار آمده است. تنها کافیست از دندانپزشک و یا بهداشتکار دهان و دندان طریقه استفاده از این محصولات را آموزش ببینید.
از خمیر دندانها و همچنین دهان شویه های حاوی فلوراید استفاده کنید. فلوراید می تواند به استحکام دندان ها در مقابل پوسیدگی در طول مدت درمان کمک کند. همچنین فلوراید تراپی – به صورت وارنیش یا ژل – در مطب دندانپزشکی توصیه می شود.
اگر از نگهدارنده (Retainer) و یا پلاک های متحرک ارتودنسی استفاده می کنید، به خاطر داشته باشید که تمییز کردن آنها از اهمیت بالایی برخوردار است زیرا مدت زمان زیادی در دهان شما هستند.
پلاک را – به خصوص قسمتی که با سقف دهان و لثه ها در تماس است – هر روز با مسواک نرم و خمیر دندان به خوبی مسواک بزنید. همچنین می توانید آنرا در محلول های تمییز کننده مخصوص قرار دهید به خاطر داشته باشید که نوع محلول را از دندانپزشک خود سوال کنید که بسته به نوع مواد استفاده شده در پلاک، نوع محلول را تعیین کند تا آسیبی به سیم ها و سایر قسمت ها نرسد.
هنگام تمییز کردن و یا حتی غوطه ور کردن پلاک، هرگز آنرا با آب داغ نشویید.
زمانی که از پلاک خود استفاده نمی کنید، آنرا در جای مخصوص قرار دهید. همچنین از دسترس کودکان و حیوانات خانگی دور نگه دارید. زیرا آنها علاقه بسیاری به جویدن اشیاء پلاستیکی دارند.
زمانی که تحت درمان ارتودنسی هستید باید بیش از قبل به تغذیه خود توجه کنید و از خوردن مواد غذایی که پوسیدگی را افزایش می دهند، تا حدامکان پرهیز کنید. غذاهای سفت و چسبناک علاوه بر خراب کردن سیم ها بین آنها گیر می کنند و تمییز کردنشان مشکل است. خراب شدن براکت ها و سیم ها به زمان کلی درمان اضافه می کند!
درمان ریشه به عنوان درمانی که بیماران بیشترین ترس را از آن دارند، شناخته شده است تا جائیکه بسیاری از افراد ممکن است کشیدن دندان را به انجام درمان ریشه ترجیح دهند زیرا هم درد و هم هزینه کمتری دارد اما به خاطر داشته باشید که بعد از کشیدن دندان، آن دندان باید مجددا با پروتز و یا ایمپلنت جایگزین شود. در صورت عدم جایگزینی دندان خارج شده، هر یک از موارد ذیل می تواند اتفاق بیفتد:
– تحلیل لثه
– پوسیدگی دندانهای کناری فضای خالی
– بوی بد دهان
– جا به جایی دندانها به سمت فضای خالی
ترمیم و جایگزینی موارد فوق نه تنها پر هزینه تر می باشد بلکه نیاز به درمانهای پیچیده تری نیز دارد.
همان طور که در شکل نشان داده شده است، در بین دندان فضایی است که به آن پالپ یا قلب دندان می گویند. این فضا تا انتهای ریشه دندان امتداد دارد و حاوی عصب و رگ خونی است. دندانها ممکن است از یک تا چهار کانال داشته باشند. دندانهای آسیای بزرگ ممکن است از ۲ تا ۴ کانال، آسیاهای کوچک ۱ تا ۲ کانال و دندانهای پیش نیز ۱ تا ۲ کانال داشته باشند.
چه زمانی دندان به درمان ریشه احتیاج پیدا می کند؟
به وجود آمدن هر گونه آسیب یا عفونت در کانال ریشه دندان باعث می شود تا دندان احتیاج به درمان ریشه پیدا کند، نظیر: ۱. پوسیدگی دندان: زمانی که پوسیدگی از مینا و عاج بگذرد و به عصب برسد
۲. دندانی که آبسه و عفونت کند
۳. وارد شدن ضربه به دندان که باعث شکستن و یا ایجاد ترک به روی دندان شود
۴. دندانی که به دلیلی افزایش سن شروع به از بین رفتن کند چگونه درمان ریشه انجام می شود؟
درمان ریشه عموما در یک یا دو جلسه انجام می شود. اگر دندان آبسه کرده باشد یا عفونی شده باشد، قبل از انجام درمان باید آنتی بیوتیک مصرف شود تا عفونت بر طرف شود. قبل از شروع درمان عکس رادیوگرافی نیز نیاز است تا دندانپزشک بتواند کاملا تشخیص دهد که پوسیدگی تا چه حد پیشرفت کرده است.
بعد از انجام درمان ریشه، توصیه می شود بلافاصله مسکن مصرف شود و بسته به نوع پوسیدگی و عفونت ممکن است دندانپزشک آنتی بیوتیک تجویز کند که عفونت های احتمالی باقی مانده را کاملا از بین ببرد.
نکته قابل توجه این است که دندانی که درمان ریشه بر روی آن انجام شده است و در مواردی که قسمت اعظم دیواره ی دندان از بین رفته باشد به دلیل اینکه عصب و رگ خونی از آن خارج شده دندان ضعیف می شود و در اثر نیروهایی که حین جویدن، صحبت کردن و …احتمال شکست آن وجود دارد که در این صورت باید روی آن روکش قرار داد.
در صورت انجام درمان ایمپلنت مراحل پروتزی پس از جراحی چگونه است؟
برای قرارگیری روکش ایمپلنتهای فک پايین دو ماه و نیم و فک بالا سه ماه و نیم در صورتی که همزمان با نصب ایمپلنت روکش نگذاشته باشیم، زمان انتظار لازم داریم تا ایمپلنت در استخوان فک جوش شود.
مراحل ساخت روکش ایمپلنت:
ایمپلنت ها یا از ابتدای نصب در دهان قابل مشاهده میباشند و یا اینکه پس از جوش خوردن آنها به استخوان قبل از قالبگیری اقدام به برداشتن لثه روی سر ایمپلنت ها و آشکار کردن آنها به محیط دهان می نماییم.
پس از دو هفته و فرم گرفتن لثه دور ایمپلنت در یک جلسه نیم ساعته اقدام به قالبگیری از موقعیت ایمپلنت ها و نیز فک مقابل و ارسال به لابراتوار می نماییم.
در هفته بعد لابراتواراتصال دهنده هایی که از شرکت خریداری کرده ایم و در اختیارش قرار داده ایم را به همراه شاسی فلزی روکش ها جهت امتحان به کلینیک می فرستد.
اباتمنت
هفته بعد در سومین جلسه کارو امتحان چینی نصب شده روی شاسی فلزی روی روکش ها می باشد که در مورد روکشهای مثلا یکی دو واحدی می تواند جلسه پایانی باشد که در نبود نیاز به جلسه اول و یا همزمانی جلسه اول و دوم کلا در بسیاری اوقات در یک جلسه نصب ایمپلنت و ساخت روکش فقط در این سه جلسه خواهد بود ولی در شرایطی که با نصب ایمپلنت هردوفک و یا ساخت روکش یک فک کامل روبرو هستیم نیاز به دو جلسه اضافی جهت اندازه گیری تنظیمات فک و طراحی لبخند در رابطه با موقعیت نوک دندانها و لبها می باشیم.
درمان پیشرفته اوردنچر ( دست دندان قفل شونده در ایمپلنت):
زمانیکه دست دندان شما به خصوص در فک پایین گیر کافی ندارد و لثه ها دچار سایش شده اند اوردنچر می تواند آرامش و نشاط را به شما برگرداند و از زخم و لقی جلوگیری کند. همچنین اوردنچر درفک بالا بدون کام (بدون سقف) ساخته می شود و به این ترتیب مزه غذا به خوبی احساس می شود
وقتی یک دندان خود را از دست داده اید !
درمان های قدیمی : پروتز ثابت (بریج) این روش توانایی جویدن را تا حدی به شما بر می گرداند اما به قیمت تراش دندانهای مجاور که آنها را مستعد پوسیدگی می کند و طول آنها را کم می نماید.
درمان پیشرفته ایمپلنت :
این روش حداکثر زیبایی و جویدن را به شما هدیه می کند و نیاز به تراش دندان های مجاور ندارد و درست مثل یک دندان که ریشه دارد عمل می کند وبه شما آرامش و راحتی را بر می گرداند.
زمانی که تعدادی از دندان های خود را از دست داده اید !
درمان های قدیمی :
پروتز پارسیل (کروم کبالت) یک دست دندان نیمه کاره که چندین گیره فلزی نه چندان زیبا دارد البته دندان هایی را که از دست داده اید را جایگزین می کند اما راحتی شما را کامل نمی کند مدام باید آن را از دهان خارج کنید و تمیز نمائید. دندان های مجاور هم به دلیل تراش و فشار گیره ها به مرور آسیب می بیند.
درمان از طریق کاشت دندان :
ایمپلنت ها به جای دندانی که از بین رفته اند جایگزین می شوند. این دندان ها مثل دندان های دائمی شما زیبایی مطلوبی دارند و شما از اینکه دوباره چندین دندان خود را بدست آورده اید راضی خواهید بود و لبخند شما زیبا تر از گذشته خواهد شد.
و در مواردی که کل دندانها را نداشته باشید و امکان استفاده از تعداد زیاد ایمپلنت موجود نباشد، می توان با قرار دادن ۴ یا ۵ ایمپلنت از آنها به عنوان پایه دست دندان استفاده کرد تا دیگر دست دندان شما در دهانتان جابه جا نشود و احساس راحتی بیشتری داشته باشید.
مزایای استفاده از ایمپلنت نسبت به دست دندان متحرک و یا پروتز ثابت
از هر زاویه ای که شما به این موضوع بنگرید، ایمپلنت بهترین انتخاب برای جایگزینی دندانهای از دست رفته شما است.
زیبایی: ایمپلنت کاملا شبیه دندان خودتان خواهد بود وازآنجائیکه با استخوان فک درگیرمی شود، مانع از تحلیل استخوان و لثه می شود که در سایر روش های قبلی ( دست دندان و یا بریج) از عوارض این درمانها می باشد. به هر حال کسی متوجه نخواهد شد که شما یک دندان جایگزین دارید.
حفظ ساختمان دندان های مجاور: در این روش دندانهای مجاور تراشیده نمی شوند و دچار پوسیدگی های بعدی نخواهند شد.
اعتماد به نفس: به طور یقین با استفاده از ایمپلنت احساس بهتری نسبت به خود، خنده و صحبت کردنتان دارید.
قابل اعتماد: درصد موفقیت ایمپلنت های دندانی بسیار بالا است، و بهترین انتخاب برای جایگزینی دندان از دست رفته شما است. و بر خلاف ادعاهای خلاف واقع گذشته در این رابطه، درصد موفقیت ایمپلنت نسبت به سایر روشهای جایگزینی دندان، بسیار بالاتر است و از آنجا که بدنه ایمپلنت از تایتانیوم خالص ساخته می شود، واکنشی بصورت رد پیوند وجود نخواهد داشت.
پروتزهای ثابت که به آن روکش دندانی هم میگویيم، علاوه بر تامین استحکام برای ساختار از دست رفته دندان، زیبایی یک دندان سالم را نیز تامین میکند زيرا می تواند دندانهای دچار شکستگیهای مادرزادی، دندانهایی که اندازههای کوچکتر یا نامتناسب با دندانهای دیگر دارند و نیز بدرنگیهای دندانها را هم اصلاح كند اما از ديدگاه درمانی، دندانهایی که دیواره آن شکسته، مقدار زیادی از ساختار آنها به دلیل پوسیدگی از بین رفته يا به دلیل عصبکشی یا نازک شدن جداره، احتمال شکستن آنها زياد است با روکشهايی به شکل دندان ترميم و بازسازی می شوند.
تمام تمایلات انسان ها به گونه ای با زیبایی در ارتباط می باشد. بهم ریختگی دندان ها وقتی اتفاق می افتد که یا قوس فکی خیلی کوچک می باشد یا فضای کافی بین دندانها برای رویش منظم آنها وجود ندارد . مشکلات بسته شدن نامنظم دندانها روی هم ، عدم تمیز کردن بین دندانها ، بوی بد دهان و شیوع پوسیدگی بین دندانها شیوع بیماری لثه ای ،عدم زیبایی دندانها و غیره مربوط به بهم ریختگی دندانها می باشد.
فواید مرتب شدن دندانها چیست ؟
1 – خلق لبخند زیبا برای بیمار
2 – افزایش اعتماد به نفس
3 – افزایش محبوبیت
4 – افزایش قابلیت تمیز کردن بین دندانها با نخ دندان
5 – افزایش بهداشت دهان بیمار و افزایش طول عمر دندانها
6 – از بین رفتن بوی بد دهان بخاطر تصحیح موقعیت زبان
7 – قرارگیری درست زبان پشت دندانهای مرتب و تلفظ صحیح کلمات و اصوات
8 – کاهش مشکلات مفصلی گیجگاهی در دراز مدت
درمان بهم ریختگی دندانها چیست ؟
1 – ارتودنسی ( بهم ریختگی شدید و متوسط ) 2 – کامپوزیت ( بهم ریختگی کم ) 3 – پروتز ثابت 4 – لمینیت و ینیر
2 دسته تغییر رنگ در دندانها رخ می دهد . تغییر رنگ های خارجی و تغییر رنگ های داخلی
تغییر رنگهای سطوح خارجی دندانها بسیار شایع هستند . این رنگدانها در دو دسته بیماران جوان و پیر می باشد .رنگدانها به رنگ های مختلف قابل مشاهده هستند و بیشتر در نواحی سردیکال دندانها یافت می شود 1 – این رنگدانها ممکن است مربوط به موارد زیر باشند .
1 – بهداشت ضعیف دهان 2 – ترمیم های موجود 3 – خونریزی لثه ها 4 – تجمع پلاک 5 – عادتهای تغذیه ای 6 – حضور باکتری ها یا قارچهای رنگزا
در بیماران پیرتر ، رنگدانه های روی سطوح دندانها به احتمال بیشتر قهوه ای ، سیاه یا خاکستری بوده و روی نواحی مجاور بافتهای لثه یافت می شود .
علل ایجاد این رنگدانها
1 – نوشیدن زیاد قهوه و چای 2 – بهداشت ضعیف دهانی 3 – کشیدن سیگار یا تنباکو 4 – مصرف برخی غذاها یا داروها
راههای بر طرف کردن این پر رنگی چیست ؟
اغلب رنگدانه های سطحی به کمک اعمال پروفیلاکسی قابل برداشت است ، اما برخی از تغییر رنگهای سطحی ، ترمیم های رنگ دندان و نواحی معدن زدایی شده روی دندان ها با چنین تمیز کردنی قابل اصلاح نخواهند بود در این موارد باید از درمانهای لمینت ، سفید کردن دندانها ( Bleaching ) استفاده کرد .
ریزسابی و درشت سابی جزو اعمال پروفیلاکسی می باشند .
ریزسابی : این روش مشتمل بر برداشت فیزیکی روی سطح دندان می باشد و حذف عیوب و رنگدانه های سطحی با آن به این طریق قابل برداشت است . در این روش از خمیری ژل مانند و محلول در آب استفاده می شود مانند Prema در این مورد اگر عمق تغییر رنگ تا 2 /. میلی متر باشد رنگدانه از روی دندان حذف می شود .
خمیر Prema را روی دندان قرار می دهیم و با لاستیک مخصوص پروفیلاکسی مخصوص که لبه های پره دار دارد ، ماده را روی سطح دندان با سرعت کم ، می مالیم .فشار متوسط یکنواختی نیز روی دندان اعمال می گردد تا تمام رنگدانه ها به خوبی برداشته شود .
در انتهای درمان نیز فلوراید و لاستیک های پرداخت برای درخشندگی دندان استفاده می گردد .
درشت سابی : بر خلاف روش ریز سابی ، در این روش با فرزهای 12 پره ای پرداخت کامپوزیت و یا فرزهای الماسی ریزدانه مخصوص پرداخت ، با سرعت نسبتا بالاتری ، برای برداشت عیوب سطحی صورت می پذیرد .
از اسپری آب و هوا نیز هم برای خنک کردن دندان هم برای مرطوب نگه داشتن دندان به منظور سهولت تعیین میزان حذف پوسیدگی پیشنهاد می شود . در این روش رنگدانه های دندان بسیار آسان تر حذف می شوند و در پاره ای از موارد ترکیبی از روش ریزسابی استفاده می گردد .
روش درشت سابی برای برداشت عیوبی مثل لکه های سفید سطحی موضعی ( که قابل دوباره معدنی شدن نیستند ) مورد استفاده قرار می گیرد .تغییر رنگ دندانها
تغییر رنگ دندانها
چه عواملی سبب تغییر رنگ دندانها می شود ؟
2 دسته تغییر رنگ در دندانها رخ می دهد . تغییر رنگ های خارجی و تغییر رنگ های داخلی
تغییر رنگهای سطوح خارجی دندانها بسیار شایع هستند . این رنگدانها در دو دسته بیماران جوان و پیر می باشد .رنگدانها به رنگ های مختلف قابل مشاهده هستند و بیشتر در نواحی سردیکال دندانها یافت می شود 1 – این رنگدانها ممکن است مربوط به موارد زیر باشند .
1 – بهداشت ضعیف دهان 2 – ترمیم های موجود 3 – خونریزی لثه ها 4 – تجمع پلاک 5 – عادتهای تغذیه ای 6 – حضور باکتری ها یا قارچهای رنگزا
در بیماران پیرتر ، رنگدانه های روی سطوح دندانها به احتمال بیشتر قهوه ای ، سیاه یا خاکستری بوده و روی نواحی مجاور بافتهای لثه یافت می شود .
علل ایجاد این رنگدانها
1 – نوشیدن زیاد قهوه و چای 2 – بهداشت ضعیف دهانی 3 – کشیدن سیگار یا تنباکو 4 – مصرف برخی غذاها یا داروها
راههای بر طرف کردن این پر رنگی چیست ؟
اغلب رنگدانه های سطحی به کمک اعمال پروفیلاکسی قابل برداشت است ، اما برخی از تغییر رنگهای سطحی ، ترمیم های رنگ دندان و نواحی معدن زدایی شده روی دندان ها با چنین تمیز کردنی قابل اصلاح نخواهند بود در این موارد باید از درمانهای لمینت ، سفید کردن دندانها ( Bleaching ) استفاده کرد .
ریزسابی و درشت سابی جزو اعمال پروفیلاکسی می باشند .
ریزسابی : این روش مشتمل بر برداشت فیزیکی روی سطح دندان می باشد و حذف عیوب و رنگدانه های سطحی با آن به این طریق قابل برداشت است . در این روش از خمیری ژل مانند و محلول در آب استفاده می شود مانند Prema در این مورد اگر عمق تغییر رنگ تا 2 /. میلی متر باشد رنگدانه از روی دندان حذف می شود .
خمیر Prema را روی دندان قرار می دهیم و با لاستیک مخصوص پروفیلاکسی مخصوص که لبه های پره دار دارد ، ماده را روی سطح دندان با سرعت کم ، می مالیم .فشار متوسط یکنواختی نیز روی دندان اعمال می گردد تا تمام رنگدانه ها به خوبی برداشته شود .
در انتهای درمان نیز فلوراید و لاستیک های پرداخت برای درخشندگی دندان استفاده می گردد .
درشت سابی : بر خلاف روش ریز سابی ، در این روش با فرزهای 12 پره ای پرداخت کامپوزیت و یا فرزهای الماسی ریزدانه مخصوص پرداخت ، با سرعت نسبتا بالاتری ، برای برداشت عیوب سطحی صورت می پذیرد .
از اسپری آب و هوا نیز هم برای خنک کردن دندان هم برای مرطوب نگه داشتن دندان به منظور سهولت تعیین میزان حذف پوسیدگی پیشنهاد می شود . در این روش رنگدانه های دندان بسیار آسان تر حذف می شوند و در پاره ای از موارد ترکیبی از روش ریزسابی استفاده می گردد .
روش درشت سابی برای برداشت عیوبی مثل لکه های سفید سطحی موضعی ( که قابل دوباره معدنی شدن نیستند ) مورد استفاده قرار می گیرد .
وقتی مینای دندان سایش یابد دندان حساس می شوند و بلیشتر مستعد پوسیدگی می گردند چندین علت برای ایجاد این سایش ها می توان برشمرد و روشهای مختلفی برای درمان دندانهای سایش یافته وجود دارد .
یکی از علت های دندان سایش یافته Abrasion می باشد که بریدگی V شکل است که در اثر نیروهای مکانیکی ایجاد می شود مانند 1 – محکم کشیدن دندان به تنهایی 2 – با خمیر دندانهای ساتیره 3 – از مسواک های دارای موهای زبر ، امروزه مسواکهای سخت یا Harتجویز نمی گردد و کاملا منسوخ شده می باشند 4 – جویدن مداد یا یخ 5 – پرسنیگرلب یا زبان علتهای دیگر ایجاد در این پدیده می باشند .
علت دیگر Erosien می باشد که غالبا بریدگی بشقابی شکل است که در درجه اول در اثر حل شدن شیمیایی اتفاق می افتد مانند نوشیدن مداوم مواد اسیدی مانند نوشابه های گازدار ( که حاوی اسید سیتریک هستند ) ، آب میوه های دارای اسید سیتریک یا رفلکس دستگاه گوارش و معده که منجر به حالت تهوع در بیمار می گردد و بخاطر وجود محتویات اسیدی روی دندان اثر Erosion اتفاق می افتد .
علت دیگر سایش دندان ایدیوپاتیک می باشد که به نام Abfraction گفته می شود که در اثر نیروهای شدید الکفررالی ، خمش در ناحیه طوق دندان رخ می دهد ، این اثر از ترک های ریز در مینای نازک در ناحیه الکزرالی تر از محل اتصال آغاز می گردد و با سایش ناشی از مسواک زدن تشدید می گردد . این بریدگی ها و شکست های مینا و ترک خوردگی آن پیشرونده بوده و در صورت عدم حذف عامل ایجاد کننده با گذشت زمان وسعت می یابد .
یکی دیگر از علتهای سایش دندان مسئله Ahrition می باشد . این مسئله بخاطر کاهش تدریجی مینا رخ می دهد .این مسئله وقتی اهمیت می یابد که بدانیم صحبت کردن و غذا خوردن نیز سبب سایش دندان Ahrition می شود اما این مسئله سبب سایش زیاد و خارج از حد نرمال نخواهد شد . یکی از موارد مشخص ایجاد آن ، براکسینرم یا دندان کروچه می باشد ( بهم فشردن با نیروهای زیاد ( تحت فشار ) دو فک برهم ) براکسینرم بیشتر در شبها رخ می دهد و به همین غلت بیمار از سایش دندانهای خود آگاهی ندارد . دندانپزشک با توجه به مشاهده دندان و شنیدن توضیحات بیمار تصمیم به ترمیم ناحیه می گیرد . اگر ناحیه دارای نقصی پوسیدگی وجود داشته باشد حتما باید ترمیم شود . بکار بردن چسب عالی یا اصطلاح خفیف ناحیه ( سنمتوپلاستی ) کاربرد دارد . اگر ناحیه دارای التهاب لثه باشد ( مثلا گیر پلاک ) باید ناحیه ترمیم شود . در غیر اینصورت التهاب لثه پیشروی خواهد کرد .
اگر زیبایی ناحیه موقعیت حیاتی در زیبایی داشته باشد حتما باید ترمیم شود مخصوصا اگر در ناحیه قدامی باشد . اگر ناحیه دارای بریدگی ، حساسیت بیش از حد داشته باشد استفاده از عوامل اتصال یابنده به عاج یا حساسیت زدا را می توان به کار برد . اگر ناحیه دارای بریدگی بیش از حد بزرگ یا عمیق باشد استحکام دندان در ناحیه طوق ممکن است به مخاطره می افتد و با ترمیم وسیع ناحیه می توان دندان را مستحکم کرد و زیبایی ناحیه را نیز تامین کرد .
امروزه دندانپزشکی زیبایی بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته که شامل اقداماتی در جهت سفید کردن دندانها، زیبا کردن شکل دندان، بستن فاصله های بین دندانی و جایگزین کردن دندان می باشد. قبل از هر گونه اقدام برای این درمان ها، بدست آوردن اطلاعاتی جامع از چگونگی انجام، هزینه، مواد مصرفی، طریقه حفظ و نگهداری، عوارض و… بسیار با اهمیت است.
یکی از موارد مهم که می بایست آنرا در نظر گرفت مهارت و تجربه دندانپزشک در انجام درمان است. در ادامه به توضیح مختصری از چند روش دندانپزشکی ترمیمی می پردازیم. سفید کردن دندان ها: به مرور زمان رنگ دندانها به زردی می گراید. به خصوص در افرادی که سیگار می کشند، داروهای خاص مصرف می کنند و یا از غذا ها و نوشیدنی هایی که حاوی رنگ هستند مانند چای و قهوه استفاده می کنند، این تغییر رنگ بیشتر و سریعتر رخ می دهد. Bleaching یا سفید کردن دندان برای روشن کردن رنگ دندان و رساندن آن به رنگ دلخواه توسط دندانپزشک به دو شیوه یا در مطب ( در مدت ۱-۲ ساعت ) و یا در خانه ( در مدت ۲-۴ هفته یا بیشتر ) انجام می شود.
به خاطر داشته باشید که اگر عادت های غذایی و یا بهداشت دهان و دندانتان را تغییر ندهید، دندانها مجددا به رنگ قبلی خود باز می گردند که در این مورد می توانید از دندانپزشک یا بهداشتکار دهان و دندان بخواهید تا راههای مراقبت از دندانها و جلوگیری از تغییر رنگ آنها را به شما بیاموزد. ترمیم کامپوزیت ونیر: درست مانند لنز های رنگی که برای زیبایی در چشم به کار می روند، ترمیم کامپوزیتی روی سطح دندان می نشیند و بدون اینکه آسیبی به دندان برساند شکل و همچنین رنگ دندان را زیبا می کند.
از ترمیم کامپوزیت ونیر می توان برای موارد زیر استفاده کرد:
– دندانهای شکسته شده یا ترک خورده
– بستن فاصله های بین دندانی
– تغییر شکل دندان
– دندانهایی که به صورت دائمی تغییر رنگ داده اند روکش دندان: به طور کامل روی دندان قرار می گیرد و آنرا پوشش می دهد. روکش دندان برای:
– دندانهایی با شکل نامناسب و رنگ تیره
– حفاظت از دندان ضعیف ( دندانی که به علت پوسیدگی یا ترمیم قسمت زیادی از بافت خود را از دست داده )
– دندان شکسته
– پوشش دندانی که پرکردگی وسیع دارد
– ایمپلنت
– دندانی که درمان ریشه (اندو) شده است
استفاده می شود.
روکش های دندانی در صورت استفاده از مواد با کیفیت و همچنین مراقبت خوب و مناسب از آنها می توانند طول عمر زیادی داشته باشند. ارتودنسی: امروزه مردم در تمام سنین از انواع درمانهای ارتودنسی استفاده می کنند. ارتودنسی نه تنها برای بهبود ظاهر دندانهای نامنظم و به هم ریخته بلکه برای صحیح قرار گرفتن دندانها روی هم و موقعیت درست فکها استفاده می شود.
نکته بسیار مهم حین درمان ارتودنسی رعایت نکات بهداشتی دهان و دندان برای جلوگیری از پوسیدگی های احتمالی و همچنین التهابات و بیماری های لثه است.
